نحوه ثبت اختراعات و ابتکارات

  • ثبت اختراع و حمایت از آن امروزه در کشورهای پیشرفته صنعتی ، از اهمیت فراوانی برخورداد است . از یک سو دولت ها از کشفیات تبعه خود حمایت و در حقیقت مالکیت او را مورد احترام قرار داده و از سوی دیگر از این کشفیات بهره برداری اقتصادی و سیاسی می نمایند  به همین جهت مالکیت صنعتی یا معنوی یا فکری دارای جایگاه ویژه ای در جهان امروز می باشد .
    حمایت از مالکیت صنعتی در ایران تقریبا از هفتاد سال پیش جنبه قانونی پیدا نموده و چند بار نیز قوانین آن اصلاح شد . ولی متاسفانه هنوز به جایگاه واقعی خود دست نیافته است . آمار متقاضیان ثبت اختراع نشان می دهد که اکثریتی از جامعه هنوز نمی دانند که باید اختراعات خود را حتی در مسایل کوچک به ثبت برسانند . در کشوری مثل ایران با عنایت به گستردگی جمعیت ، آمار ثبت اختراع بسیار ناچیز می باشد .و دستگاههای ارتباط جمعی باید رسالت خود را در شناساندن این رشته به انجام برسانند . دراین رهگذر با توضیح مختصر از قوانین مربوطه بعنوان راهنمای ثبت اختراع برای کسانی که قصد به ثبت رساندن اختراع خود را دارند . به موضوع پرداخته ایم .
  • ماده 26 قانون ثبت علایم و اختراعات مصوب تیر ماه 1310 به جای تعریف اختراع به احصای موارد در مقام تعریف بر آمده و مقرر می دارد :

    هر قسم اکتشافات یا اختراع جدید د شعب مختلفه صنعتی یا فلاحتی به کاشف یا مخترع آن حق انحصاری می دهد که بر طبق شرایط و در مدت مقرر دراین قانون از اکتشاف یا اختراع خوداستفاده نماید ، مشروط بر اینکه اکتشاف یا اختراع مطابق مقررات این قانون در اداره ثبت تهران به ثبت رسیده باشد . نوشته ای که در این مورد اداره ثبت تهران می دهد ورقه اختراع نامیده میشود.

    ماده 27 قانون مار الذکر مقرر می دارد :

    هر کس مدعی یکی از امور ذیل باشد می تواند تقاضای ثبت نماید :

    1-ابداع هر محصول صنعتی جدید.

    2-کشف هر وسیله جدید یا اعمال وسایل موجود به طریق جدید برای تحصیل یک نتیجه یا محصول صنعتی یا فلاحتی .

    ابداع در ترمینولوژی حقوق دکتر جعفری لنگرودی چنین تعریف شده است :

    در لغت به معنی اختراع و ایجاد چیزی تازه است . بنابر این وقتی کسی هر گونه محصولی با استفاده از فکرخود در درامر صنعت (استفاده از صنعت بلحاظ عام بودن و گسترده بودن کلمه می باشد و اطلاق آن به کلیه محصولات بوجود آمده بدون وجود سابقه جایر می باشد ) بوجود آورد یک پدیده جدید بوجود آورده که دارای صفت تازگز و نو بودن است ، فلذا استحقاق آن را دارد که تقاضای ثبت و حمایت نماید و هم چنین است که یک وسیله جدید را کشف می نماید . در ترمینولوژی حقوق کلمه کشف چنین تعریف شده :در لغت به معنی نمودار ساختن و پرده برداشتن از چیزی که در پنهانی و خفا بوده است ، یا وسایلی که قبلا موجود بوده به طریقه جدیدی مورد بهره برداری جهت دستیابی به نتیجه جدید قرار می گیرد .

    بنابر این قانون گذار قصد ایجاد محدودیت برای ایجاد نتیجه جدید از محصولات قدیم نداشته و به همین جهت مشوق آحاد مردم می باشد که با اتکا به فکر و اندیشه خدادادی خودبه تفکر و تعقل در زمینه های گوناگون برای دستیابی و رسیدن به نتایج جدید بپردازند . متفکران و اندیشمندان می توانند با مختصر تغییراتی در وسایل موجود و یا قدیمی نتیجه جدیدی بدست آورند . دراین صورت علاوه بر آن که حقوق مخترعین وسایل موجود حفظ می شود ، حمایت از نو آوری نیز خواهد شد .

    ارائه تعریف جامع و مانع از اختراع کاری بس دشوار است لیکن میتوان بطور اختصار بیان نمود که از قوه به فعل در آمدن یک فکر یا اعمال یک فکر جدید در روی وسایل موجود یا ایجاد تغییر و تبدیل در روی وسایل موجود برای دستیابی به نتیجه جدید اختراع محسوب و مخترع اجازه آن را دارد که از قانون گذار با تقاضای ثبت اختراع خود درخواست حمایت نماید . و وفق ماده 29قانون ثبت علائم و اختراعات، کسی که بدوا تقاضای ثبت اختراع بنام خود می نماید مخترع شناخته شد و پس از ثبت اختراعش مورد حمابت قانون گذار قرار می گیرد.

  • کلیه مواردی که درزمینه علوم و صنعت کشاورزی در جهت بهبود و ارتقای وضعیت زندگی آحاد جامعه بوده و جنبه تازگی دارد بعنوان اختراع قابل ثبت می باشد . درمقابل ان بنا به دستور ماده 28 قانون ثبت علائم و اختراعات برای نقشه های مالی تقاضای ثبت پذیرفته نمی باشد و همچنین قانون گذارجهت صیانت از حقوق مردم و خارج ساختن سلطه شخص یا اشخاص خاص بر امور دارویی و بهداشتی ممنوعیتی برای ثبت فورمولها و ترتیبات دوایی (دارویی )مقرر داشته و برای دفاع از ارزشهای اجتماعی هر گونه اختراع یا هر گونه اختراع تکمیلی که مخل انتظامات عمومی یا منافی عفت  و اخلاف حسنه اجتماعی یا مخالف حفظ الصحه عمومی باشد و یا تضادی با مقررات شرع مقدس داشته باشد قابل ثبت ندانسته است .
    بعنوان مثال اگر شخصی وسیله ای اختراع نموده که با استفاده از آن در سرقت از منازل مردم تسریع  و تسهیل شود . قاعده چنین اختراعی که مخالف نظم عمومی جامعه می باشد ، قابلیت ثبت خواهد داشت.
  • کسی که مطابق قانون ثبت علائم تجارتی و اختراعات مصوب تیرماه 1310 اختراع خود را در اداره مالکیت صنعتی به ثبت رسانده و ورقه اختراع دریافت نماید وفق ماده 23 قانون مذکور بنابه تقاضای مخترع، به مدت 10یا 15 یا نهایتا 20 سال مورد حمایت قانونی قرار خواهد گرفت. در مدت فوق الذکر مخترع با رعایت مواد قانونی مجاز به هر گونه استفاده قانونی خواهد بود.
    بعد از انقضای مدت حمایت قانونی حتی به درخواست مخترع این مدت قابل تمدید نخواهد بود و منافع اختراع دیگر متعلق به شخص خاصی نیست بلکه متعلق به عموم مردم جامعه خواهد بود وهر کس می تواند بطور مجانی بدون پرداخت وجهی به مخترع از دانش فنی آن اختراع استفاده نماید
  • وقتی که اختراع مطابق قانون ثبت علایم تجارتی و اختراعات در اداره مالکیت صنعتی به ثبت برسد نوشته ای که اداره مزبور دال بر ثبت اختراع به متقاضی یا وکیل قانونی او میدهد ورقه اختراع یا سند اختراع یا گواهی ثبت اختراع نامیده می شود که وفق قانون ایجاد حقی برای دارنده آن می نماید .
    ورقه اختراع به هیچ وجه برای قابل استفاده بودن یا جدید بودن و یا حقیقی بودن اختراع سندیت ندارد و همچنین وجود ورقه اختراع دلالت بر این نمی کند که تقا ضا کننده یا موکل او مخترع واقعی می باشد و یا شرح اختراع یا نقشه های آن صحیح است .
    ماده 40 قانون فوق الذکر مقرر میدارد:هر گونه معامله راجع به ورقه اختراع باید به موجب سند رسمی بعمل آمده و در دفتر ثبت اختراعات نیز ثبت شود ................
    وفق ماده 43 قانون مارالذکر مخترع  باید هر گونه تغییر در اختراع خود را به ثبت برساند.
  • ورقه اختراع که در مقام اثبات ثبت اختراع می باشد در اداره مالکیت صنعتی صادر می گردد. چنانچه قبلا نیز بیان گردید ورقه اختراع به هیچ وجه سندیت برای قابل استفاده بودن اختراع و یا نو بودن و یا واقع به حقیقت نمی باشد . ورقه اختراع دلالت بر این امر دارد که اختراع ادعایی مخترع بدون داشتن سابقه ثبت به ثبت رسیده و چنانچه ادعایی علیه شخص مخترع یا اختراع او وجود دارد باید در محاکم اقامه و رسیدگی شود .
    ماده 46 قانون ثبت علایم و اختراعات مقرر می دارد:
    رسیدگی به دعاوی حقوقی یا جزایی مربوط به اختراع یا علامات تجارتی در محاکم تهران بعمل خواهد آمد اگرچه در مورد دعاوی جزایی جرم در خارج از تهران واقع یا کشف و یامتهم در خارج از تهران دستگیر شده باشد که در این موارد تحقیقات مقدماتی در محل وقوع یا کشف جرم یا دستگیری متهم بعمل آمده و دوسیه (پرونده ) برای رسیدگی به محاکم تهران ارجاع می شود.
    بنا بر قانون گذار مصلحت دانسته که در دعاوی مربوط به اختراع یا علامات تجاتی محاکم تهران صالح به رسیدگی باشند و چنانچه جرم در خارج از حوزه استحفاظی تهران به وقوع پیوسته و یا متهم در خارج از تهران دستگیر شده باشد رسیدی مقدماتی توسط مراجع قضایی محلی صورت می گیرد و پرونده متشکله جهت رسیدگی نهایی و صدور حکم به تهران ارسال شود .
    اداره کل ثبت شرکتها و مالکیت صنعتی بر اساس تبصره ماده اول طرح اصلاحی آیین نامه ثبت شرکتها مصوب شهریور ماه 1340 عنوان شعبه مخصوص دفتر دادگاه شهرستان تهران را برای اجرای مفاد مواد 6و7 قانون ثبت علایم تجارتی و اختراعات اختصاص داده است مدیر اداره مزبوز نسبت به قبول یا رد تقاضانامه های مربوط به ثبت شرکتهای تجارتی و موسسات غیر تجارتی و علایم تجارتی و اختراعات اتخاذ تصمیم نموده و گواهی نامه های ثبت را امضا خواهد کرد . ماده 7 قانون ثبت علایم تجارتی و اختراعات مقرر داشته در صورتی که تقاضای ثبت رد شود علل رد باید صریحا ذکر گردد و متقاضی می تواند از تصمیم رد تا ده روز از تاریخ ابلاغ به رئیس محکمه اول ابتدایی تهران شکایت کند.
    بنابراین چنانچه تقاضای ثبت اختراع توسط اداره مالکیت صنعتی رد شود یا مواردی که بعدا ذکر می گردد بعد از ثبت پیش آید اقامه دعی در خصوص مورد اول ده روز پس از ابلاغ نظریه رد اداره مالکیت صنعتی و در خصوص مورد دوم بمحض اطلاع از موارد سوء بایدنسبت به طرح دعوی در محاکم ذیصلاح قضایی تهران اقدام لازم معمول گردد.
    بر اساس حکم ماده 37 قانون ثبت علایم و اختراعات مصوب 1310 در موارد ذیل هر ذینفع می تواند به محاکم تهران مراجعه و تقاضای صدور حکم دایر بر بطلان ورقه اختراع را بنماید.
    الف:وقتی که اختراع جدید نباشد و برای آن ورقه اختراع توسط اداره مالکیت صنعتی صادر شده ، هر ذینفع از این موضوع می تواند به استناد اینکه اختراع جدید نیست وپس از اثبات آن می تواند تقاضای صدور حکم بطلان ورقه اختراع را بنماید .
    ب:وقتی که اختراع مربوط به طریقه های علمی محض بوده و عملا قابلیت استفاده در صنعت کشاورزی را نداشته باشد هر ذینفع میتواند اقامه دعوی نموده و تقاضای بطلان ورقه اختراع را بنماید.
    ج:وقتی که اختراع به ثبت رسیده پنج سال از تاریخ صدور ورقه اختراع به موقع استفاده عملی گذاشته نشود هر ذینفع می تواند به مراجعه صالحه قضایی مراجعه و ضمن اثبات این امر تقاضای صدور حکم دایر بر بطلان ورقه اختراع به ثبت رسیده را بنماید .
    د:در مبحث اختراعات قابل ثبت دستور ماده 28 قانون ثبت علایم و اختراعات قید شده پس اگر اختراعی مخالف با موارد ماده 28 ثبت شود هر ذینفع می تواند به مراجع صالحه قضایی مراجعه و ضمن اقامه دعوی تقاضای صدور حکم دایر بر بطلان ورقه اختراع بنماید.
  • پس از ثبت اختراع بنام متقاضی و صدور ورقه اختراع ، آگهی اختراع ثبت شده در روزنامه رسمی جمهوری اسلامی ایران درج خواهد شد و پس از آن هر کس می تواند به اداره مالکیت صنعتی مراجعه و کتبا درخواست ملاحظه اسناد و اوراق و نقشه های مربوط به اختراع را بنماید . رئیس اداره مالکیت صنعتی ضمن دستور ثبت درخواست اجازه ملاحظه پرونده اختراع ثبت شده در حضور احدی از کارکنان اداره را صادر خواهد نمود و چنانچه متقاضی نیاز به کپی برابر اصل از اسناد و مدارک و نقشه اختراع داشته باشد باید کتبا تقاضا نموده و ضمن پرداخت حقوق دولتی متعلقه ،کپی درخواست شده توسط اداره تهیه و ضمن اخذ رسید به متقاضی تحویل می گردد.
    ماده 42 قانون ثبت علایم و اختراعات مقرر می دارد مراجعه به کلیه اسناد و اوراق مربوط به ثبت هر اختراع پس از صدور ورقه اختراع آزاد است وهر کس می تواند از اسناد و اوراق مربوط به ورقه اختراع یا معاملات راجعه به آن با تادیه حقی که بموجب نظامنامه معین خواهد شد سواد مصدق تحصیل کند
  • تغییرات در اختراع باید وفق مقررات با پرداخت حقوق دولتی در اداره مالکیت صنعتی به ثبت برسد و مراتب در روزنامه رسمی درج شود . هر گونه تغییر یا اضافه یا تکمیلی در مدت اعتبار ورقه اختراعات باید با رعایت شرایط با تسلیم اظهار نامه همراه با توصیف مشروح و نقشه های اختراع بوده و ورقه اختراع تکمیلی صادر گردد . ورقه اختراع تکمیلی تابع همان شرایط و مقررات و اعتبار ورقه اختراع اصلی خواهدبود.
    تغییرات مربوط به نام و نشانی و تابعیت مخترع نیز باید به ثبت برسد .
    چنانچه تغییرات مربوط به اصل اختراع یامالک یا نام و نشانی و تابعیت مخترع به ثبت نرسد این گونه تغییرات قابلیت استناد و ادعا رادر مراجع و محاکم ندارد .
  • وفق ماده 22و23 آیین نامه اجرایی قانون ثبت علایم تجارتی و اختراعات متقاضی ثبت باید مدارک ذیل را تهیه و به اداره مالکیت صنعتی تسلیم نماید .
    1-اظهار نامه اختراع 3 نسخه.
    اظهار نامه اختراع به فرم مخصوص بوده و جزء اوراق بهادار می باشد . متقاضی بایستی از واحد فروش اوراق بهادار مستقر در اداره کل ثبت شرکتها تهیه و مانند فرم نمونه صفحات بعدی ، نسبت به تکمیل و امضای آن اقدام نماید .
    2-توصیف مشروح اختراع یا وسیله جدیدی که بررسی آن تقاضا می شود 3 نسخه .
    اختراع مورد ادعای مخترع باید بطور کامل شرح داده می شود . در شرح اختراع باید تمام جنبه های اختراع بطور وضوع بیان گردد. توصیه می شود در تهیه شرح توصیف اختراع از کاغذهای A4  استفاده گردد.
    3-نقشه کامل اختراع باید با مرکب و از روی مقیاس متری تهیه و ذیل نقشه ها توسط متقاضی یا وکیل او امضا و مهر شود . وفق ماده 27 آیین نامه اجرایی قانون ثبت علایم تجارتی و اختراعات نقشه ها و توصیف مشروح اختراع در روی کاغذی که 34 سانتی متر طول و 22 سانتی متر عرض داشته باشد رسم گردد و همچنین برای انجام امر مذکور فقط از یک روی کافذ استفاده شود .
    4-در صورتی که تقاضانامه توسط وکیل متقاضی تسلیم اداره مالکیت صنعتی شود اصل وکالت نامه یا رونوشت یا فتوکپی برابر اصل شده بایستی ضمیمه اظهار نامه گردد.
    5-در صورتی که تقاضای ثبت اختراع از طرف شرکت ثبت شده بعمل آمده باشد یک برگ روزنامه رسمی دال بر مدیریت شرکت بایستی به ضمیمه مدارک تسلیم اداره مالکیت صنعتی شود.
    6-فتوکپی شناسنامه مخترع یا مخترعین.
    7-قبض رسید بانکی حق الثبت اظهار نامه تقاضای ثبت اختراع.
  • هر کدام از 3 مورد مدارک خواسته شده (اظهار نامه یک برگ، شرح و توصیف اختراع،و برگ های آن شماره شده باشد یک سری، نقشه اختراع در هر چند صفحه که باشد یک سری)را جداگانه منگنه نموده و به اداره مالکیت صنعتی ارائه شود. مسئول مربوط نسبت به بررسی اولیه مدارک اقدام و سپس دستور پرداخت حق الثبت اظهار نامه ثبت اختراع را صادر خواهد نمود. وجه مذکور در شعبه بانک ملی مستقر در سازمان ثبت اسناد و املاک کشور تودیع و رسید پرداخت ، بضمیمه مدارک تسلیم اداره مالکیت صنعتی شد . اداره مذکور پس از دریافت اظهارنامه اختراع صحت تشریقات مقدماتی آن را مورد رسیدگی قرار می دهد و پس از وارد نمودن مشخصات مخترع و اختراع در دفتر اظهار نامه نسخه ثانی آنر ا که دارای همان مشخصات نسخه اصلی است پس از امضا ممهور به مهر ساعتی که دارای ساعت و تاریخ (روز –ماه- سال)وصول است نموده و یک نسخه را تسلیم متقاضی می کنند . نسخه دیگر در سوابق نسبت به بررسی اختراع از جهت سابقه ثبت اقدام و در صورت ملاحظه عدم سابقه ثبت، دستور پرداخت حق الثبت اختراع را صادر و مخترع یا وکیل او مبلغ معینه در بانک ملی مستقر در سازمان ثبت را تودیع و رسید مربوط را بهمراه یک برگ گواهی نامه ثبت اختراع که از واحد فروش اوراق بهادار مستقر در اداره کل ثبت شرکتها خریداری نموده به همراه یک برگ فتوکپی از آن به اداره مالکیت صنعتی تحویل بدهد. مراتب ثبت اختراع بصورت آگهی تهیه شده و جهت درج در روزنامه به اداره ارائه و گواه نامه ثبت اختراع توسط اداره مزبور کامل شده و یک نسخه از توصیف و نقشه اختراع ضمیمه و قیطان کشی شده و پس از امضای مدیر اداره کل ثبت شرکتها و مالکیت صنعتی ممهور به مهر اداره تسلیم متقاضی یا وکیل قانونی او می گردد.
    در صورتی که اختراع مورد تایید اداره مالکیت صنعتی قرار نگیرد اداره مزبور نسبت به رد اظهار نامه اختراع اقدام ورداظهار نامه کتبا (برگ اخطار اداری)به متقاضی یا وکیل قانونی او ابلاغ می شود . متقاضی یا وکیل قانونی او می تواند ظرف ده روز از تاریخ ابلاغ رد اظهار نامه نسبت به تقدیم دادخواست و شکایت از تصمیم اداره مالکیت صنعتب به مراجع ذیصلاح قضایی مستقر در تهران (همانگونه که در صفحات قبل توضیح داده شده است )اقدام نماید ، چنانچه در مدت ده روز از تاریخ ابلاغ تصمیم اداره مالکیت صنعتی ، نسبت به تقدیم دادخواست اقدام ننماید دیگر ادعایش در مراجع ذیصلاح قضایی مسموع نخواهد بود .
     
  •  
    جمهوری اسلامی ایران
    قوه قضائیه
    سازمان ثبت اسناد و املاک کشور
    اظهار نامه ثبت اختراع
     
    اینجانب نام مخترع ........................ ساکی(نشانی مخترع ).................. شغل (شغل مخترع) ..................... تبعه ..................... (وکالتا- اصالتا)از طرف (در صورتی که تقاضا توسط وکیل قانونی مخترع داده شود نشانی وی قید گردد.)
    ساکن.......................................................................................................................................................................................................................................................................................................... که اقامتگاه قانونی خود را در تهران به نشانی زیر تعیین می نمایم :(نشانی مخترع یا وکیل قانونی قید شود.) .........................................................................................................................................
    تقاضا دارم (اختراع-تکمیل اختراع)راجع به : (نوع اختراع و زمینه آن قید شود) ...................................    ...............................................................................................................................................................................................................................................................................................................
    (چنانچه اختراع در خارج از ایران و در کشور های عضو اتحادیه عمومی بین المللی معروف به پاریس برای حمایت مالکیت صنعتی و تجاری و کشاورزی به ثبت رسیده باشد قسمت ذیل کامل گردد.)
    که در تاریخ .................. در کشور ........................ شهر .................... به شماره ................... (تقاضای ثبت –ثبت)شده است برای مدت ..................... سال............... ماه ................ روز مطابق قانون ثبت اختراعات و آیین نامه اجرایی آن بنام ...................................... ثبت نمایید.
    ضمایم عبارتند از : 1-سه نسخه توصیف اختراع 2-سه نسخه نقشه اختراع 3-رسید پرداخت هزینه قانونی 4-وکالت نامه
    محل امضا.......................
     
  • شماره دفتر ثبت اختراع:..............
    تاریخ ثبت اختراع:....................
     
     
     
    جمهوری اسلامی ایران
    اداره ثبت شرکتها و مالکیت صنعتی
     
    گواهی نامه ثبت اختراع
    طبق قانون ثبت اختراعات گواهی می شود اختراع راجع به ..................................................................
    نام اختراع و رشته آن ذکر می گردد
    ......................................................................................................................................................... .........................................................................................................................................................
    که در تاریخ ................ در کشور ................ به شماره ................... (تقاضای ثبت – ثبت )............... شده است بنام (نام مخترع قید خواهد شد)
    .........................................................................................................................................................
    مقیم (نشانی واقعی مخترع در صورتی که مقیم خارج از کشور باشد قید می گردد)
     
    که نشانی خود را در ایران (نشانی مخترع قید خواهد شد ).................. تعیین نموده است .چ
    برای مدت (مدتی که مورد تقاضای متقاضی است یا مدتی که اختراع ثبت شده در خارج از کشور دارای اعتبار است ).................. سال ................... ماه................. روز......................
    به ثبت رسیده است این ورقه که یک نسخه از توصیف و نقشه اختراع را به پیوست دارد بمالک آن تسلیم گردید.
    رئیس اداره ثبت شرکتها و مالکیت صنعتی
     
     
    توجه:این گواهی توسط اداره ماکلیت صنعتی تکمیل می گردد
     

Tags: اختراعات ابتکارات